Is er voor iedereen

Solidair met de werkloze Gentse arbeiders - 1862

Archief Gent  »  Info  »  Actueel  »  Solidair met de werkloze Gentse arbeiders - 1862
Register

In het archief werd recent een register herontdekt dat de inschrijvingen voor een tombola ten bate van de Gentse arbeiders bevat. In 1862 werd een tombola georganiseerd door Corneil Gomzé. De solidariteitsactie werd bekroond met een optreden/demonstratie van Corneil Gomzé "sur les plumes de laiton sans fente" (een soort kalligrafiepen in messing), in een zaal in Dison (omgeving Luik) op 16 juni 1862.

De actie van Gomzé kwam er een jaar na een woelige staking bij de Gentse textielarbeiders in de Grasfabriek (een textielfabriek aan de Nieuwe Vaart nabij de Tolhuisbrug), ook bekend als “de slag van de Grasfabriek”: een treffen tussen 2 à 3.000 arbeiders en de ordediensten op 28 april 1861.

In de nasleep van deze confrontatie werden op 10 augustus 1861 38 fabrieksarbeiders veroordeeld. De straffen varieerden van 8 dagen tot 6 maanden. De zware straffen waren nationaal een bron van grote verontwaardiging onder de arbeiders. Mijnstakers in de Borinage, die ongeveer dezelfde collectieve gewelddaden hadden gepleegd, werden veel milder veroordeeld op ongeveer hetzelfde ogenblik. Toen een van de Gentse oproerleiders, Jan Bilkyn, ernstig ziek uit de gevangenis terugkeerde, ontstond bovendien bij de arbeiders het gerucht dat hij gemarteld was in de gevangenis.

In maart 1862 en de daarop volgende maanden kwamen duizenden Gentse arbeiders de straat op om te betogen en te laten zien hoeveel arbeiders zonder werk en dus zonder eten zaten (een gevolg van de grondstoffenschaarste die op dat ogenblik heerste door de Secessieoorlog in de Verenigde Staten). Waarschijnlijk vormden deze betogingen de directe aanleiding voor Corneil Gomzé om in Verviers een solidariteitsactie voor de Gentse arbeiders op het getouw te zetten.

Bij Archief Gent wordt ook een kopie van het omvangrijke gerechtelijke dossier bewaard, dat opheldering verschaft over de slag van de Grasfabriek (SAG, R, 333bis). Het voorkomen van deze archiefstukken met betrekking tot deze staking en de betogingen het jaar nadien laat vermoeden dat het Gentse stadsbestuur dit dossier erg goed opvolgde.

Corneil Gomzé (1829-1901) was een artiest-kalligraaf uit Verviers. Hij ageerde als sociaal bewogen militant vanaf 1848 en stond in contact met Victor Hugo. Naast artiest-kalligraaf was hij ook dichter. Gomzé schreef zijn werken in de taal van de regio Verviers. Zijn graf is te vinden op de begraafplaats van Verviers en het grafmonument werd opgericht op initiatief van de cercle littéraire « L’Élan wallon». In Verviers is een straatnaam naar Corneil Gomzé vernoemd.

DENECKERE, G., 1994. Sire, het volk mort. Collectieve actie in de sociale geschiedenis van de Belgische staat, 1831-1940. Deel V-VI. Universiteit Gent, onuitgegeven doctoraatsverhandeling geschiedenis, pp. 595-607

http://www.archiefbank.be/?q=node/103&st=corneil



Level A conformiteit, W3C WAI Web Content Accessibility Guidelines 2.0